Je leest het goed: dit is het mailtje dat we met Red Onze Kleiputten al jaren hoopten te kunnen sturen naar jou. Vandaag bereikte ons namelijk het beste nieuws dat we konden krijgen in onze rechtszaak tegen het Vlaams Gewest, Provincie Antwerpen, gemeente Boom en gemeente Rumst, enkele partners in het grote opvulproject van de Kleiputten:

De opvulvergunning is vernietigd door de Raad Voor VergunningsBetwistingen!!!

Na jaren oeverloos praten zonder enig resultaat stapten we in mei 2022 naar de Raad Voor VergunningsBetwistingen nadat Zuhal Demir een vergunning voor het volledig ontbossen en opvullen van de Kleiputten verleende. Een eerste overwinning haalden we al in september dat jaar: de vergunning werd opgeschort, met andere woorden er mocht nog niets gebeuren in onze Putten.

En dat is goed nieuws. Heel goed nieuws zelfs. Want dat wil zeggen dat als ze hun plannen om al die grond naar hier te verhuizen toch willen laten doorgaan, ze hun huiswerk helemaal opnieuw moeten maken. Van nul. Elk onderzoek, elke studie moet opnieuw worden gedaan omdat deze ondertussen al te lang geleden zijn uitgevoerd. Sommige daarvan dateren al van voor 2020, maar door het lange aanslepen van de werken en de procedures zijn deze dus niet langer relevant.

De drogreden van Provincie Antwerpen, Lantis en partners

Het gekke aan deze hele situatie is dat men het verhaal startte in 2017 door te zeggen dat er gesaneerd moest worden IN de kleiputten. Er zou namelijk vanalles in het oude huisvuilstort zitten dat na 40 jaar zich zou beginnen verspreiden. Uiteindelijk stond in de feitelijke saneringsplicht enkel nog sulfaten vermeld als vervuilende stof. Maar in het stort zelf werden deze niet gevonden, enkel in de omliggende gronden. Hun verklaring: het stroomt eruit! Onze verklaring: de grond errond bestaat uit klei en klei is van nature sulfaathoudend. Bewijs daarvan: alle omliggende gebieden zoals dat van Wienerberger, de grond van Natuurpunt en de Schorre bevatten zelfs nog veel hogere sulfaatgehalten! Sterker nog: Saneren omwille van sulfaten wordt opgelegd wanneer er sprake is van een historische  door menselijke activiteit veroorzaakte) vervuiling. Bij natuurlijke verhoging van het sulfaatgehalte, wat in de hele Rupelstreek het geval is, wordt NIET gesaneerd. De saneringsnoodzaak van het hele gebied was gebaseerd op een fout.

Maar om ervoor te zorgen dat er écht geen 4,5 miljoen ton Oosterweelgrond gedumpt zou worden, moesten we verder strijden: de vergunning moest definitief vernietigd worden. En eindelijk is het dan ook zover: de rechter stelde dat de vergunning onwettelijk was verkregen en vernietigde de vergunning.

Maar ook al werd de sanering uiteindelijk wettelijk verplicht, de vergunning die ze aanvroegen, had daar in feite niets mee te maken: die diende enkel voor het opvullen van de kleiputten. En daarmee gaven ze de échte motivering bloot: men zat met immens grote hoeveelheden zwaar vervuilde grond van de Oosterweelwerken en men zocht onder het mom van saneren naar een geschikte plaats om deze te kunnen storten. Dumpen in onze ogen. Want de grond was in de eerste plannen afkomstig van de gronden vlak naast 3M. Juist ja, PFAS dus. En veel. Maar toen we dit, samen met Thomas Goorden, in het nieuws kregen en zo het schandaal rond de PFAS-vervuiling aan het licht brachten, was de publieke druk plots zo groot dat ze overschakelden naar plan B: de grond zou nu van de minder vervuilde rechteroever komen. Op deze terreinen rusten echter ook 10-tallen saneringsplichten, dus proper kan die grond nooit zijn. En daarom vochten we dit aan: onze prachtige Kleiputten met zijn unieke natuur en rijke biodiversiteit wilden we echt niet zomaar laten begraven onder een hoop vervuilde grond. En met succes dus!

Toekomst Kleiputten Terhagen en asbeststort Bosstraat

Dankzij deze overwinning kunnen we de komende jaren rustig verder genieten van onze bossen. Meer nog, hopelijk maakt deze beslissing eindelijk de weg vrij om ook onze andere lopende rechtszaak in een stroomversnelling te brengen: we proberen al sinds het begin van onze strijd om de sanering van het asbeststort los te koppelen van het grote project. Dat is de enige manier om die dringende én verplichte sanering snel te kunnen uitvoeren. Na een hele reeks klachten en een burgerlijke partijstelling werd deze zaak in oktober 2023 eindelijk doorverwezen naar de Raadkamer. Ook daar vertraagde de hele zaak weer door bijkomende vragen van de advocaten van Vlaamse Waterweg, de eigenaar van deze grond en dus verantwoordelijke voor de sanering. Maar door de vernietiging van het opvulproject, is deze loskoppeling hopelijk wel haalbaar. Wij zetten onze strijd nu met driedubbele moed verder en rekenen hiervoor ook op jouw steun.

Op het moment dat we daadwerkelijk naar de Raadkamer gaan, is het erg belangrijk dat we daar ieders rechten kunnen verdedigen. Samen met de onderzoeksrechter willen we De Vlaamse Waterweg en aannemer De Brandt aanklagen voor het verwaarlozen en niet afdekken van een openliggend asbeststort. We willen hen verantwoordelijk stellen voor mogelijke gezondheidsproblemen die daaruit kunnen voortvloeien bij omwonenden en zelfs occasionele bezoekers. We willen ervoor zorgen dat er geen risico meer is voor omwonenden en dat de rechten van ieder mogelijk slachtoffer gewaarborgd zullen worden. Om dit te kunnen realiseren voor jou, is het echter heel belangrijk dat we je steun ook officieel krijgen.

Daarom organiseerden we op 24 februari een informatieavond in de sporthal van Villa Kakelbont, Dirkputstraat 428. Samen met onze advocaten legden we de buurtbewoners uit wat hun belangen zijn en wat men kan doen om die belangen te verdedigen. En wat wij daarbij voor hen kunnen doen.

Het bericht Raad voor vergunningsbetwistingen vernietigt stortvergunning verscheen eerst op Red onze kleiputten.

1:Bodemverontreiniging door asbest

Dit is een humaan toxicologisch risico.( dwz gevaar voor de gezondheid van de mens)

2:Verspreidingsrisico van sulfaten naar de Rupel met mogelijke verontreiniging van het oppervlaktewater van de Rupel.

Dit is geen humaan toxicologisch risico, enkel verspreidingsrisico.

Waar wordt er gesaneerd ?

Asbeststort,: Gelegen achter de huizen van Bosstraat. Deze sanering moet gebeuren volgens de geldende VLAREM regelgeving.

Aanwezigheid sulfaten: Gebied dat eigendom is van Vlaamse Waterweg, provincie Antwerpen en Vlaams Gewest ( Bos van Terhagen).

Voor het Bos van Terhagen behelst de sanering dat er niet gesaneerd wordt.

Percelen van andere eigenaars, gelegen in het projectgebied Kleiputten Terhagen, maken geen deel uit van een saneringsproject

Is het nodig om veel gronden aan te brengen om goed te saneren ?

Neen.

Saneren volgens de VLAREM wetgeving kan met weinig grondaanvoer en wordt beperkt tot de saneren oppervlakte

Het “landschapsherinrichtingsproject” dat ingediend wordt door Vlaamse Waterweg, Provincie Antwerpen, gemeenten Rumst en Boom staat los van een saneringsnoodzaak. Het is een economische oplossing om een sanering te betalen en het Oosterweelproject een oplossing te bieden voor de gigantische hoeveelheden gronden die in Antwerpen uitgegraven worden.

Het bericht Waarom moeten de Kleiputten Terhagen gesaneerd worden ? verscheen eerst op Red onze kleiputten.

Klinkt mooi en zou ook heel mooi zijn moesten we hier praten over een gebied waar net de industriële activiteit was stilgevallen. Moest het een doods niemandsland zijn dat een nieuwe, natuurlijkere invulling zou krijgen.

Sinds 1995 (sommige gedeelten sinds 1983) zijn er in het gebied “de kleiputten Terhagen” geen industriële activiteiten meer. Geen kleiontginning meer, geen vullen van putten door afval. (Wienerberger met zijn kleiontginning en baksteenproductie even buiten beschouwing gelaten). De natuur heeft dit, door de mens gehavende landschap, weer ingepalmd. En met succes. Een groot gebied 110 hectaren groot, vijvers, droge en natte gronden… vol variatie in fauna en flora. Natuurpunt kon 32 hectaren aankopen met subsidies van de provincie Antwerpen. En zo was het goed…of althans, zo leek het toch.

De provincie Antwerpen, eigenaar van het grootste gedeelte van “de kleiputten” had echter economische plannen met het gebied. Een heel grote put opvullen met heel veel grond, dat brengt geld in het laatje. Het Oosterweelproject met zijn gigantische grondoverschotten en de provincie Antwerpen/Vlaamse Waterweg/ gemeente Rumst vonden elkaar. Maar hoe krijg je zo een project verkocht aan “de mensen” ? Wel, je geeft Natuurpunt een eigen gebied, de groentjes zijn dan alvast gesust. Verder focus je op “sanering”, dat ligt ook gevoelig. Je neemt studiebureaus onder de arm om te “bewijzen” dat sanering van het hele gebied nodig is en dat het economisch noodzakelijk is om dat met gigantisch veel grond te doen (de putten worden bergen). Je maakt dure promofilmpjes en geeft het idee van burgerparticipatie. Klaar is Kees.

Natuurpunt steunt het hele opvulproject. Een gebied van 55 hectaren wordt ontbost en wordt bedolven onder een metersdikke laag grond. Een gebied waar de kamsalamander broedt en de rugstreeppad foerageert, waar onderzoekers van de plantentuin van Meise de zeldzame schimmel Arthopyrenia analepta ( sinds 150 jaar niet meer waargenomen in Vlaanderen) vonden, maar ook het biotoop van heel gewone dieren en planten ( wat wij spontaan ontwikkelde natuur noemen, nietwaar). Natuurpunt gaat mee in de conclusie van al die dure studies dat de natuur niet waardevol is in het opvulgebied ( tiens, spreken we niet over dezelfde spontane natuur bij Natuurpunt ?), dat de begroeiing “niet klimaatbestendig” is (nog zo een modewoord dat goed klinkt).

Wel, Natuurpunt verkoopt zijn ziel. ”Wiens brood men eet diens woord men spreekt”. Het is moeilijk om de sponsor van je natuurgebied af te vallen. Bovendien krijgen jullie nog een knutselgebied, een nieuw te creëren moerasgebied, naast jullie eigen domein. Zalig speeltje voor de aanhangers van de “maakbare” natuur. “Het doel heiligt de middelen” ?

Maar er is reeds een moerasgebied in het opvulgebied, de kamsalamander broedt er. Jullie vinden het goed om dat gebied te laten verdwijnen en er nadien een nieuw gebied te creëren? Het feit dat de kamsalamander daar broedt, wil zeggen dat ie het daar naar zijn zin heeft. Heeft dat dier niet het recht zijn eigen habitat te kiezen ? Waar haalt de mens het recht om de natuur te reorganiseren ? In onze eigen tuin kunnen we spelen, plantje hier, plantje daar, alles er weer uitgooien als het niet meer naar onze zin is. Maar een tuin is dan ook geen natuur. Groen, ja dat wel, maar geen natuur.

Natuurpunt vergeet dat wij mensen deel uitmaken van de natuur. Het is niet wij en de natuur, we hebben het recht niet om voor God te spelen…Respect hebben voor al wat leeft, behoedzaam omgaan met plant, dier, open ruimte, de aarde…

Ik ben opgegroeid met “De Wielewaal”, we zijn lid van Natuurpunt net zoals veel vrienden en familieleden, maar ik ben heel, heel diep ontgoocheld. De visie van Natuurpunt Rupelstreek is een visie waar ik nog moeilijk kan achterstaan. Enkel omdat ik weet dat er heel wat vrijwilligers zijn die zich uit de naad werken, maakt dat ik Natuurpunt nog krediet geef.

Ga ik met deze brief jullie op andere gedachten brengen ? Ik denk het niet. Maar ik kan wel mijn mening kenbaar maken en de gewone Natuurpunters even doen stil staan bij het feit dat we beter kunnen spreken van een toekomstig kerkhofproject.

Groeten,

Leke Segers

ps: Ik zou nog geen schop Oosterweelgrond ( lees grond uit het Antwerpse havengebied) in mijn tuin willen. Wettelijk niet vervuilde grond is niet hetzelfde als propere grond. Denk maar twee keer na voor je je eigen putten er mee “verontdiept”.

Uiteraard moet het asbeststort gesaneerd worden, dat staat buiten kijf. Maar het stort beslaat een oppervlakte van 5 hectaren, daar moet je geen 55 hectaren voor ontbossen en geen 4.000.000m³ grond voor aanvoeren.

Het bericht Open brief aan Natuurpunt Rupelstreek verscheen eerst op Red onze kleiputten.

In opdracht van de burgemeester is de Vlaamse Waterweg dan eindelijk begonnen met een gedeeltelijke en weliswaar tijdelijke, afdekking. Maar ook tijdens deze werken liep er veel fout, een stroom burgerklachten bij de politie was het gevolg. De milieu-inspectie moest zelfs per plaatse komen vanwege de ernst van de inbreuken op de asbestwetgeving. In augustus werden de werken beëindigd, al moest enkele maanden later alweer ingegrepen worden omdat de dunne laag afdekking dreigde weg te spoelen.

In februari 2020 verscheen er het Tractebel-rapport over het asbeststort, waarin geconcludeerd werd dat het asbeststort nu veilig is.

Dankzij het asbestrapport van onze asbest-deskundige, Peter Nagels, weten we echter dat dit absoluut NIET zo is: vooral op de taluds liggen de asbestvezels los aan de oppervlakte.

Uit verschillende internationale studies blijkt dat asbestvezels bij droog en winderig weer gemakkelijk tot 500m ver met de wind kunnen meegenomen worden. Binnen een straal van 500m rond dit asbeststort, wonen een 2000-tal mensen!

Omdat wij hiervan op de hoogte zijn en het onze plicht is, omwille van de veiligheid en de gezondheid dit te melden, hebben we:

• dit meerdere keren gemeld aan de burgemeester en de milieudienst van de gemeente Boom en ook aan de eigenaar, de milieu-inspectie en OVAM;
• meerdere keren hierover klacht neergelegd bij de politie;
• een burgelijke partijstelling ingediend bij de onderzoeksrechter in Antwerpen;
• toelating gevraagd aan de gemeente Boom om, samen met onze asbestdeskundige, een inspectie te mogen uitvoeren op het asbeststort. De gemeente Boom antwoordde ons dat we hiervoor toelating moeten vragen bij de eigenaar, De Vlaamse Waterweg. Dat hebben we gedaan, maar kregen hierop nooit antwoord.
• toelating gevraagd om mee te mogen gaan met de inspectietocht van september 2020, met een afvaardiging van ROK (dit kan ons en de bewoners in de omgeving een geruststelling geven).

Aangezien het onze morele plicht is onze buren te beschermen, zijn we begin juli 2020 zelf stalen gaan nemen voor analyse, voorzien van de volledige voorgeschreven beschermingskledij. Het ging om 12 stalen, genomen op de taluds, genomen van het directe oppervlak, op willekeurige plaatsen. Uit de analyse blijkt dat in alle 12 stalen asbestvezels aanwezig zijn, waaronder in meerdere stalen het meest gevaarlijk crocidoliet. Het ging zowel om verweerde als ongebonden asbest.

Deze stalen zijn duidelijke indicaties dat het asbeststort absoluut NIET VEILIG is!

Aangezien in het OBBO (conform verklaard door OVAM op 9 maart 2015) voor de sanering van het asbeststort ‘urgentieklasse 1 ’werd vastgesteld (binnen het jaar moet er begonnen worden met de sanering) blijven wij bij onze eis dat dit asbeststort ONMIDDELLIJK EN VOLLEDIG GESANEERD MOET WORDEN, los van het opvullingsproject van het overige deel van de Kleiputten. Zodoende is de woonomgeving weer veilig en kan de afgesloten zone (ca. 22ha) weer open gesteld worden voor bezoekers (bewoners, jeugd, school, wandelaars, mountainbikers …).

Het bericht Klacht neergelegd door Red Onze Kleiputten verscheen eerst op Red onze kleiputten.

Onze wandeling vertrok aan het clublokaal van De Lustige Vissers, wiens visvijver bedreigd wordt door de projectplannen. Vandaar trokken we naar de zandvlakte en lieten hen de bestaande kleidijken rond het huisvuilstort zien, waarna we aan de afsluiting rond het asbeststort naar rechts afsloegen. We wandelden verder tussen de vijvers en namen het Keibrekerspad terug richting De Lustige Vissers.

We lieten hen de pracht en rust zien die de natuur ons hier te bieden heeft en praatten ondertussen over hoe wij de sanering zien. Het werd een aangename middag met wederzijds respect, daarom hopen wij op een positief vervolg van deze gesprekken.

En dat vervolg kwam er: op 8 december 2020 was er een verkennend overleg waarbij Bart Van Camp en Evi Triest de manier van werken van Lantis voorstelde: “wij hebben een aantal sleutels in handen om het draaglijker te maken”. ROK wilde meer verduidelijking over het project en vergelijking met onze voorstellen, wat in het verleden nooit gebeurde.

Op 7 januari 2021 gaf Gert Van de Genachte (intendant van het project voor Provincie en Vlaamse Waterweg) een presentatie over het Milieu-effecten-rapport (MER) . Het was duidelijk dat er nog veel vragen bleven …

Voor 19 januari 2021 had ROK een aantal vragen geformuleerd over wat nog onduidelijk was, zoals de bespreking van ons voorstel over een alternatief voor de sanering van het huisvuilstort. Het ene uur overleg bleek te kort om tot een resultaat te komen …

Wordt wellicht vervolgd …

Het bericht Bezoek Lantis aan de kleiputten verscheen eerst op Red onze kleiputten.

Onze groene long van 55 ha wordt erin afgedaan als een weinig waardevol gebied voor de natuur en het klimaat. Nochtans levert het bestaande robuust en natte bos van de kleiputten ons onder andere zuivere lucht, verkoeling en geluidsbuffering tussen de A12 en de E19, alsook CO2-opvang om de klimaatverandering te bestrijden. Het bestaande bos is van groot belang want het draagt ook bij aan onze lichamelijke en geestelijke gezondheid.

In 2012 maakte het INBO al een rapport waarin de natuur in de Kleiputten als zeer waardevol beschreven staat. De biologische waarderingskaart uit 2016 van INBO toont ook dat 90% van het gebied waardevolle tot zeer waardevolle natuur is. Gek dat een rapport van datzelfde INBO 4 jaar later dit zo flagrant tegenspreekt!

Omwille van de klimaatopwarming is het stockeren van regenwater in het gebied cruciaal en dat zal vernield worden.

De werken voor de aanvoer van de gronden zullen minstens 10 jaar duren. De kans bestaat dat de gronden een te hoog zoutgehalte hebben; in dat geval zal de herbebossing één of twee jaar moeten uitgesteld worden. Vòòr men dan een bos kan aanplanten moet de grond eerst vruchtbaar gemaakt worden met compost, substraten, humus, enz…

Ja, er is een budget voorzien voor afwerking, maar dat dient ook voor de inrichting van de Kleiputten, zoals aanleg van paden, bruggetjes, zitbanken, … Blijft er dan nog geld over voor aanplant van de bomen? Pioniersvegetatie is ook mogelijk: “ze zijn aangepast aan de specifieke groeiomstandigheden van een minerale bodem …” zegt het INBO-rapport, waarbij ze blijkbaar vergeten dat dat juist is wat er in de afgelopen 30-40 jaar gebeurde in onze Kleiputten, waardoor het bos er is dat we nu hebben!

Nog eens 70 (!) jaar later zou dit evolueren tot een volwaardig bos. M.a.w. het duurt minstens 40 jaar om te komen waar we nu staan …

De gronden die aangebracht worden, bevatten sulfaten en chroom (chroom 3 kan oxideren tot het gevaarlijke chroom 6!) en zijn bovendien te zout (Schelde-zeewater) voor de planten in de ruime omtrek. Waarom luistert men niet naar de actiegroepen die voldoende alternatieven aanbieden om een ecologische ramp te voorkomen en waarbij het bestaande bos toch behouden kan blijven? Wij kunnen alleen maar concluderen met deze woorden: ‘ Maak uw huiswerk opnieuw!’.

Laat het INBO eens onderzoeken hoe de huidige natuur van de Kleiputten maximaal kan bewaard blijven, met enkel een afdekking van het asbeststort in plaats van ze te vernietigen onder een massa grond omwille van geldelijk gewin

Het bericht Veel vragen bij het INBO-rapport over de kleiputten verscheen eerst op Red onze kleiputten.

In deze korte video van Actiegroep Leefmilieu Rupelstreek en Red Onze Kleiputten vzw komt u meer te weten over het gebied en onze visie.

Teken de petitie !

Transcript:

00:46
We staan hier nu voor de kleiputten. Da’s een voormalige ontginningsgroeve voor bakstenen, voor klei.
00:52
In de jaren ’70 en ’80 zijn ze hier ook allerlei materiaal komen storten: een huisvuilstort en een asbeststort.
00:58
Hier recht achter ons is het asbeststuk.
01:02
Ze zijn er intussen al een aantal jaar van op de hoogte dat dat eigenlijk allemaal niet meer zo proper is.
01:06
Het is ooit afgedekt geweest, maar het komt allemaal terug aan de oppervlakte.
01:10
En we zijn met de bewoners nogal ongerust geworden daarover.
01:13
We hebben zelfs een actiegroep opgericht “Red onze kleiputten”
01:17
Wij hebben ook een asbestdeskundige aangesproken om dat eens na te kijken voor ons.
01:21
Die heeft vastgesteld dat er op veel plaatsen asbest bovenligt.
01:25
Ook het meest gevaarlijke asbest
01:26
dat je zo kan inademen en waar je dus dood van kan gaan.
01:30
Ze zijn begonnen aan de sanering ervan. Er is een deel afgedekt
01:33
maar een aantal van de meest gevaarlijke stukken die nog blootlagen
01:35
die wij door onze expert hebben laten vaststellen
01:38
liggen nu nog altijd bloot.
01:41
Dat maakt de bewoners ongerust want wie zegt dat het dan nu veilig is?
01:46
Als het blootligt lijkt dat mij niet in orde.
01:50
[Muziekfragment “De oude kleiput” van Carl Boecx en Marthe De Groot]
01:53
“Zijn woorden zijn wijs, zijn ondergrond grijs”
01:57
“In zijn schoot groeit het aards paradijs”
02:01
“Kikkers, konijnen nemen hun sprong”
02:06
“Genieten van de groene long”
02:15
We staan hier nu in het hart van de kleiputten Terhagen
02:18
dat is een gebied van ongeveer 45 ha groot
02:23
Er zijn plannen om Oosterweelgronden naar hier te brengen
02:26
en daarvoor zouden 45 ha van dit gebied gekapt gaan worden.
02:30
En daarna zouden zo een 3,6 à 4 milioen m³ grond in dit gebied gestort worden.
02:37
Je kan je voorstellen dat ongeveer het grootste deel van de vijver hier gaat verdwijnen
02:42
en dat er een berg grond gaat opkomen van een 30 meter hoog.
02:48
In het kennisgeving-milieueffectenrapport staat dat
02:51
90% van dit gebied waardevolle tot zeer waardevolle natuur is.
02:56
Al die waardevolle natuur gaat volledig bedekt worden met een massa grond.
03:01
Ze proberen dat ook te verkopen onder het mom van een noodzaak aan sanering
03:06
Er is inderdaad een asbeststort in dit gebied dat dringend gesaneerd moet worden
03:10
maar er is ook een huisvuilstort waarvan wij hebben vastgesteld dat de sanering helemaal niet noodzakelijk is.
03:17
Wat we eigenlijk vragen is dat de natuur in dit gebied bewaard zou blijven
03:22
dat het asbeststort dat in dit gebied onmiddellijk en volledig gesaneerd zou worden
03:27
en dat de rest van het gebied gevrijwaard zou blijven.
03:34
“Doe het voorzichtig en bescherm je goed”
03:38
“want ik weet niet wat dit gif met je doet”
03:43
“De rest van mijn rijkdom die is niet te koop”
03:47
“En beste buur, u bent zoals ik hoop”
03:53
“verstandig en wijs en kiest voor dit look-alike”
04:00
“aards paradijs”

Het bericht Red de kleiputten van Terhagen (video) verscheen eerst op Red onze kleiputten.